Dankzij de zoutloper leer je meer over:

Upcyclen en recyclen

In het geval van de zoutloperdop is de zoutloperdop gerecycleerd (flesdopjes uit PE en gemalen productieuitval) en de flesje die je gebruikt voor het zout zijn geupcycled (gebruikte flesjes worden hergebruikt).

Recyclen

Het doel van upcyclen en recyclen is in alle gevallen het verminderen van afval zonder hierbij onder andere de gezondheid van mens en dier in gevaar te brengen of het milieu te schaden. Daarnaast kan goed afval management zorgen voor een vermindering van het gebruik van eindige natuurlijke bronnen en (grond)stoffen.

Recyclen is het proces waarbij een product dat als afval wordt gezien, (deels) verwerkt wordt tot een nieuw product. Recycling kan dus gezien worden als een verzamelnaam voor up- en downcyling. Recycling kan echter ook gezien worden als een opzichzelfstaand proces; ten opzichte van upcycling is het grote verschil dan dat bij recycling het materiaal aangepast en omgevormd wordt tot een ander soort (moeder) materiaal of tot eenzelfde soort materiaal van een mindere kwaliteit. Het verschil ten opzichte van downcycling is dat bij recycling het input product niet (of weinig) waardevol is.

Upcyclen

Bij upcyclen worden materialen verwerkt tot een nieuw product. Het materiaal wordt dus niet afgebroken, maar opnieuw gebruikt en eventueel herstijld. De naam UP-cycling komt voort uit het feit dat de gebruikte- of (afval)materialen zodanig worden hergebruikt dat ze terug meer waarde krijgen.

De zandloper

Defenitie

Een zandloper is een instrument om de tijd te meten. Het bestaat uit twee glazen reservoirs, die via een smalle verbinding met elkaar verbonden zijn. In het bovenste reservoir bevindt zich zand dat door de zwaartekracht door het smalle kanaal valt en een bepaalde tijd nodig heeft om compleet van het bovenste naar het onderste reservoir te gaan. Vervolgens kan de zandloper omgedraaid worden, waarna het proces opnieuw begint. Het zand is meestal fijn zand, maar ook vermalen eierschalen of gemalen marmer werd gebruikt. Wanneer het zand precies een uur nodig heeft om helemaal naar beneden te vallen, spreekt men van een 'uurglas'. De naam zandloper in het Engels is "hourglass", in een Frans is het "Sablier"

.

RECYCLEN

Het doel van upcyclen en recyclen is in alle gevallen het verminderen van afval zonder hierbij onder andere de gezondheid van mens en dier in gevaar te brengen of het milieu te schaden. Daarnaast kan goed afval management zorgen voor een vermindering van het gebruik van eindige natuurlijke bronnen en (grond)stoffen.

Recyclen is het proces waarbij een product dat als afval wordt gezien, (deels) verwerkt wordt tot een nieuw product. Recycling kan dus gezien worden als een verzamelnaam voor up- en downcyling. Recycling kan echter ook gezien worden als een opzichzelfstaand proces; ten opzichte van upcycling is het grote verschil dan dat bij recycling het materiaal aangepast en omgevormd wordt tot een ander soort (moeder) materiaal of tot eenzelfde soort materiaal van een mindere kwaliteit. Het verschil ten opzichte van downcycling is dat bij recycling het input product niet (of weinig) waardevol is.

Geschiedenis

Men kan niet precies zeggen wie de zandloper heeft uitgevonden. Voor de 13e eeuw zijn er geen meldingen van een zandloper te vinden. Vanaf de 14e tot de 18e eeuw werd hij in heel Europa gebruikt. De zandloper was heel erg belangrijk voor:- de zeevaart: de duur van de kwartieren te kunnen meten. De zandloper vervangt de klok die roest en die de bewegingen van de zee niet verdraagt.- Tijdens de middeleeuwen geeft hij aan hoe lang men mag praten bijvoorbeeld tijdens preken, pleidooien of lessen.- Voor de monniken: de zandloper biedt hen de mogelijkheid om het verloop van hun meditatie of bidmomenten te meten.In deze moderne tijd heeft de zandloper plaats moeten maken door het uitvinden van de mechanische klok. Toch gebruiken we hem  de dag van vandaag soms nog: om de tijd tijdens een gezelschapsspel te meten, om het poetsen van de tanden te timen of de kooktijd van een ei juist te kunnen toepassen.

geschilderd in de

14de eeuw

17e eeuw

18e eeuw

Experimenteren

Ontdek de doorlooptijden van de verschillende diameters van zoutlopers. Hoe lang duurt het eer 1 kg zout door de verschillende kleuren van zoutlopers gelopen is ?

Doseer zelf bepaalde tijden.

Of bereken hoeveel gram zout er in ieder flesje moet opdat de 3 kleuren op hetzelfde moment doorgelopen zijn. Weeg het darna af en controleer of je berekening klopte !

Meten, wegen,rekenen, doseren..

Kunststoffen PET en PE aan een drankflesje

PE

Polyetheen (oude naam is polyethyleen) afgekort als PE is een polymeer en is een kunststof. Deze kunststof wordt het meeste verwerkt van alle kunststoffen die er bestaan.  PE bevat vrijwel alleen koolstof en waterstof. Hierdoor komen tijdens een verbranding geen giftige stoffen vrij.Polyetheen wordt gemaakt door polymerisatie van etheen. Etheen wordt verkregen door het kraken van onder andere nafta, een licht derivaat van aardolie. Geschat wordt dat 1,2% van de ontgonnen aardolie gebruikt wordt om polyetheen te produceren.Omdat polyetheen nauwelijks zonlichtbestendig is en vanuit zichzelf een wit product is. Daarom worden er tijdens het fabricageproces altijd additieven toegevoegd om polyetheen uv-bestendig te maken of om het andere gewenste eigenschappen te geven. De eindverwerker voegt er vervolgens nog kleurstoffen aan toe om het de door de afnemer gewenste kleur te geven.PE wordt onder andere gebruikt als grondstof voor het maken van o.a.  tassen, emmers, dakgoten en speelgoed en dopjes voor de petlessen. Deze dopjes worden na gebruik gesmolten en gerecycleerd door tot deze zoutloper!

PET

Polyethyleentereftalaat of PET of PETP is een thermoplastische polyester. De kunststof wordt onder andere gebruikt voor petflessen en andere verpakkingen van voedingsmiddelen; voor industriële en textielvezels, bijvoorbeeld fleece; voor films, platen en voor keukengerei. Pet is warm goed vormbaar.  Een petfles is een verpakking voor frisdranken en andere vloeistoffen zoals cosmetica, vloeibare zepen, schoonmaakmiddelen of medicijnen vervaardigd uit polyethyleentereftalaat.Petflessen worden vervaardigd door de polymeerkorrels in een extruder te smelten en onder hoge druk in een mal te spuiten (spuitgieten). Hierbij ontstaan kleine buisjes die eruitzien als reageerbuisjes. Deze buisjes heten "pre-forms". Deze pre-forms worden vervolgens in een andere machine verwarmd tot een temperatuur tussen de glastemperatuur en de smelttemperatuur, zodat de pre-form zacht wordt. In geval van pet is dat tussen 80 °C en 250 °C. Meestal kiest men 180 °C, daar de pet daar ook het snelst kristalliseert. Daarna kan het in de mal in de uiteindelijke vorm worden geblazen.Wegwerpflessen kunnen met het overige huisvuil verbrand worden maar beter is om te sorteren zodat ze gerecycleerd kunnen worden, zo verminderen we de afvalberg en het zwerfafval! Na sortering wordt het pet van de flessen in stukjes gehakt, gewassen en gezuiverd, waarna het vervoerd wordt naar de recycler. Die smelt de stukjes om tot granulaat: korrels die als grondstof dienen voor nieuwe kunststof producten. Sinds 2000 is de consumptie van dranken in petflesjes < 1 liter verdrievoudigd. Een petfles is lichter en sterker dan een fles van glas. Pet is zeer taai en breekt vrijwel niet. Vergeleken met glas laat het echter gemakkelijker gassen als zuurstof en koolzuur door.

Kevers als naamgenoten

Gewone zoutloper

De gewone zoutloper of ertsloopkever (Pogonus chalceus) is een keversoort uit de familie van de loopkevers. Het is een inheemse kever die zicht overal bevindt maar vooral veelvuldig terug te vinden is aan de Noodzeekust vandaar dat hij de naam zoutloper heeft gekregen. Hij vertoeft namelijk graag in zoute gebieden zoals de kust. 

Gele zoutloper

De gele zoutloper (Pogonus luridipennis) is een keversoort uit de familie van de loopkevers. Het is een loopkever die men associeert met de zone begroeid met zeekraal. Hij is zeldzaam.